قابل توجّه : احتمال دارد در صورت ارزش یافتن ناگهانی ملک و قیمت نجومی که زارع در آن نقشی نداشته است ، با تشخیص کارشناس، درصد کمی حق زارعانه شامل شود یا در شرایط استثنایی ( با احتساب برداشت سود صد در صد از ملک در سالهای تصرف و سایر عوامل مثل تعهد و قرارداد و ... ) هیچ حق زارعانه ای به زارع شامل نشود.

به عنوان مثال : حقوق زارعی که در قطعۀ کسی یکصد اصله درخت گردو کاشته و پنجاه سال منافع آن را صرفاً برای خودش برداشته است با زارعی که منافع آن را هر سال با مالک نصف نصف تقسیم کرده است فرق می کند و در حقیقت زارع اولی، درصد زیادی یا همۀ حقوق زارعانه اش را در طول پنجاه سال برداشته است.

و یا زمینی که مدتهاست در آنجا فقط گوجه کاشته می شد و در زمان کوتاهی امکانات رفاهی و احداث های قطعات مجاور و تغییرات کاربری اطراف ، باعث بالا رفتن ارزش منطقه و منجر به قیمت نجومی زمین مذکور می شود و زارع در آن نقشی نداشته است ، کارشناس با توجه به نوع محصول و آبادی زمین و امکانات ایجاد شده در زمین به توسط زارع در قبل از اتفاقات مربوط به قیمت نجومی، قیمت ِ قبل از زمان تأثیرات وقوع مثل تغییر کاربری و افتادن به کنار جاده و .... ( که منجر به قیمت نجومی زمین شده ) در نظر گرفته می شود.

حق ریشه

یکی از مباحثی که در محاکم قضائی ازسوی کشاورزان درمقابل مالکین املاک زراعی مطرح میگردد موضوع حق ریشه است. با مطالعه کتاب "زارع و مالک "و اظهارات کارشناسان علاقه مند به این مبحث مشخص میشود که درعرف وقوانین حاکم حق ریشه به نحوی پذیرفته شده است منتها تعیین مقدار آن را موکول به توافق بین زارع ومالک نموده اند ودرصورت عدم توافق دادگاهها ومحاکم داوری تعیین آن را به کارشناس یا خبره واگذار مینمایند تا با توجه به عواملی چند که درتعیین حق ریشه موثر است ارزیابی صورت گیرد.مقدار حداقل وحداکثر نسبت به بهای کل ملک ممکن است درشرایط مختلف کشور فرق داشته باشد مثل حق کارافه که درمازندران گاهی اوقات چندین برابر بهای اصلی ملک است وهمچنین حق ریشه که کارشناسان محترم آنرا تا۵۰ درصد بهای ملک نیز ذکرنموده اند. علیهذا با توجه به شرایط محلی حاکم در منطقه ما حداقل یک بیستم وحداکثر یک سوم مد نظرکارشناسان زبده وخبره قرارمیگرفته که دراین رابطه از نظرات آنان نیز استفاده گردید. ازمسائل مهمی که قابل ذکر است این موضوع است که ما زمین را براساس زمین کشاورزی درنظر گرفته وحق ریشه را محاسبه می نمائیم . حال اگر یک زمین کشاورزی که روزگاری قیمت آن متری ۱۰ ریال بوده است ولی امروزه بر اثر اقدامات عمرانی اطراف آن و مثلاْ مسکونی شدن منطقه به قیمتهای مسکونی (مثلاْ متری ۵۰۰۰۰۰۰ ریال) ارزش افزوده پیدا نموده است دیگر کارشناس ملزم نیست که به تناسب زمینهای کشاورزی حق ریشه را هم متناسب با قیمت بالا ببرد .لذا در فرمول ابداعی ذیل الذکر سه نوع قیمت (۱- به ازاء هر متر زیر۱۰۰۰۰ تومان(کشاورزی صرف) ۲- به ازاء هرمتر ۱۰هزار تا۴۰ هزار تومان(کشاورزی درحال تبدیل) ۳- به ازاء هر متر ۴۰۰۰۰تومان به بالا(اراضی خارج شده ازکاربری کشاورزی))درنظر گرفته شده وضریب فرمول به این نسبتها نوسان داده شده است. از مباحثی که درمطالعات خود متوجه شدم این بود که کارشناسان محترم به حق فرموده بودند که حق ریشه فرمول پذیر نمی باشد. علیرغم این واقعیت در این مبحث سعی شده است تا با توجه به عوامل دخیل درصورت مسئله ، به نحوی فرمولی برای این امر بیان گردد. از همکاران وکارشناسان ومتخصصین وحقوق دانان محترم تقاضا دارم فرمول را با دیدگاه نقد بنگرند وهر گونه راه حل ونظریه اصلاحی دارند لطف بفرمایند اینجانب را راهنمائی فرموده تابتوانم فرمول وراه حل را اصلاح نمایم .باشد که ازاین طریق خدمتی به حقوق درکشاورزی بنمائیم.

واما فرمول حق ریشه ، خلاصه فرمول به شکل ذیل است :

فرمول حق ریشه

حق ریشه برابراست با قیمت کل ملک ضربدر سالهای تصرف تقسیم برعددK . حاصل به دست آمده به اضافه هزینه های انجام شده برروی زمین توسط کساورز

R=PY/K (توجه فرمائید به جای خط کسری فارسی" ----" از خط کسری لاتین " / " استفاده شده وبا ممیز فارسی اشتباه نگردد)

اگر کشاورز هزینه هائی در ملک مورد تصرف کرده باشد که باعث بهره وری بیشتر آن شده باشد میتوان پارامتر C را به عنوان هزینه ها به آن افزود

R=(PY/K)+C

R = حق ریشه، P = قیمت کل زمین، Y = سالهای تصرف (سالهای تصرف حداکثر۶۶سال محاسبه گردد تا حق ریشه از یک سوم بهای ملک بیشترنشود) و K = ضریب که ذیلاً شرح داده میشود . همچنین C عبارتست از هزینه های مفید انجام شده توسط زارع برروی زمین.

واما ضریبK ، ( توجه: ضریب K به روز رسانی نشده است )

.

.

.

.

.

تا اینجای قضیه دوستان استحضار دارند که محاسبات فوق صرفاْ عملکرد زارعانه کشاورز متصرف ملک بود که برای زمین وسالهای تصرف وارزش زمین حساب شده است ولی صحبت از اقدامات آبادگرانه زارع به میان نیامده است . لذا چنانچه :

۱-آماده نمودن ملک مانند تسطیح ، خاکبرداری ،خاکریزی واصلاح خاک، بهسازی مسیر آب، محلهای عبور ومرور ، تمهیداتی برای ایجادراه دسترسی وامثال اینها

۲-کاشت درختان اعم از مثمر یا غیر مثمر مفید، کشت زراعتها وگیاهان باغبانی چند ساله مانند یونجه، گل محمدی ، زعفران وزراعتهائی که برداشت آن موکول به سال یا فصل دیگری بوده ومالک اجازه ادامه تصرف ملک را نمی دهد

۳- احداث ابنیه مانند اتاق کارگری با رضایت یا رضایت ضمنی مالک ویا سازه های مجاز مانند استخر آبیاری ،منبع آب ، لوله کشی آبیاری از جمله انواع آبیاری تحت فشار

۳- انواع پیگیری های حفاظت از منافع مالک در ملک مورد نظرتوسط زارع که مستلزم حق الزحمه برای زارع متصرف باشد وهزینه های آن که به نحوی قابل اثبات بوده ویا مورد تاییدمالک است

۵ - .... وسایر مواردی که به نوعی اضافه برحق عملکرد صرف برروی زمین ، حقی را برای کشاورز متصرف ایجادمیکند

باید محاسبه وبا نتیجه فرمول فوق الذکر جمع شود(C) تا حق ریشه واقعی زارع به دست آید.

معهذا ذکر این نکته مهم ضروری است که وجود این فرمول نافی اعلام نظر شخصی کارشناس محترم نخواهد بود .چون ممکن است شرایط ویژه ای حاکم باشد وکارشناس شخصاْ باید براساس برداشت ودیدگاه کارشناسی خود اعلام نظر نماید.خلاصه اینکه فرمول فقط به عنوان شاخص وراهنما عنوان گردیده واصل نظریه کارشناس محترم درموارد ارجاعی است.

قابل توجّه : احتمال دارد در صورت ارزش یافتن ناگهانی ملک و قیمت نجومی که زارع در آن نقشی نداشته است ، با تشخیص کارشناس، درصد کمی حق زارعانه شامل شود یا در شرایط استثنایی ( با احتساب برداشت سود صد در صد از ملک در سالهای تصرف و سایر عوامل مثل تعهد و قرارداد و ... ) هیچ حق زارعانه ای به زارع شامل نشود.

به عنوان مثال : حقوق زارعی که در قطعۀ کسی یکصد اصله درخت گردو کاشته و پنجاه سال منافع آن را صرفاً برای خودش برداشته است با زارعی که منافع آن را هر سال با مالک نصف نصف تقسیم کرده است فرق می کند و در حقیقت زارع اولی، درصد زیادی یا همۀ حقوق زارعانه اش را در طول پنجاه سال برداشته است.

و یا زمینی که مدتهاست در آنجا فقط گوجه کاشته می شد و در زمان کوتاهی امکانات رفاهی و احداث های قطعات مجاور و تغییرات کاربری اطراف ، باعث بالا رفتن ارزش منطقه و منجر به قیمت نجومی زمین مذکور می شود و زارع در آن نقشی نداشته است ، کارشناس با توجه به نوع محصول و آبادی زمین و امکانات ایجاد شده در زمین به توسط زارع در قبل از اتفاقات مربوط به قیمت نجومی، قیمت ِ قبل از زمان تأثیرات وقوع مثل تغییر کاربری و افتادن به کنار جاده و .... ( که منجر به قیمت نجومی زمین شده ) در نظر گرفته می شود.

سوالات

۱-درجلسه ای که خدمت دو نفر از همکاران محترم کارشناس بودم این ایراد گرفته شد که چرا دو قطعه زمین کشاورزی با مساحت مساوی(مثلاْ۱۰۰۰مترمربع) با مدت زمان مساوی (مثلاْ۵۰سال) که یکی درمنطقه شهری است وقیمت حال آن متری ۵۰۰۰۰تومان است ودیگری در منطقه روستائی وقیمت حال آن متری ۱۰۰۰۰تومان است حق ریشه ۱۰۰۰ متر زمین شهری ۵ میلیون تومان وحق ریشه زمین روستائی دو ونیم میلیون تومان می شود؟

جواب : با توجه به بند های ۱۲ و۱۳ عوامل موثر در ارزیابی حق نسق و ریشه کشاورزی در کتاب زارع ومالک که ذیلاْ به عنوان مرجع آورده شده است ارزش افزوده وبهای ملک وموقعیت آن دربحث حق ریشه دخالت داده شده است. باتشکر

۲- همکار محترم درخصوص نصفه کاری سوال نموده که آیا برای فسخ قرارداد نصفه کاری مبلغ حق ریشه یا حق زارعانه چگونه محاسبه شود؟

ج : به نظر اینجانب اگر کسی قراردادی دارد باید براساس مفاد قرارداد عمل کند و هنگام اتمام قرارداددیگر حق ریشه ویا زارعانه نمی تواند مطرح باشد. اگر نظر حقوقی و یا شرعی خاصی وجود دارد لطفاْ برای رفع اشتباه راهنمائی فرمایید.باتشکر

با تشکر: احمدناصر حدادکاشانی

لطفاً چنانچه نظر انتقادی ، اصلاحی یا پیشنهادی داشتید حتماً در اظهار نظر مطرح فرمائید تا بررسی واعمال گردد.

ذیلاً توجه شما را به مطلبی ازکتاب "زارع ومالک " که ازاینترنت کپی شده است جهت اطلاع درج میگردد:

حقوق زارعانه

همان حق سرقفلی درتجارت است

در سال گذشته صلاحیت جدیدی در رشته کشاورزی و منابع طبیعی به تصویب شورای کارشناسی و هیات مدیره کانون کارشناسان رسمی دادگستری به شرح زیر رسید:«مجموعه حق زارعانه و حق تصرف که می توانیم تحت عنوان حق کسب و پیشه کشاورزی بنامیم بستگی به عرف مناطق دارد ».

تعیین حق ریشه و احیا و امتیاز صاحبان نسق زراعی و غارسین و متصرفین قانونی:

این صلاحیت قبلا وجود داشت، در قالب امور کشاورزی. مجموعه صلاحیت ذکر شده بالا تحت عنوان حقوق زارعانه مورد بحث قرار می گیرد. در اغلب نقاط ایران زارع متصرف زمین به حکم عرف و عادت از بعضی از حقوق تصرف بهره مند است. چنانچه در آذربایجان در اصطلاح محلی جور نامیده می شود که بر نوعی از حق تقدم دلالت دارد که زارع در صورتی که زمین مالک را احیا و چندین سال زراعت کند، می تواند از آن برخورددار باشد. این حق بیشتر در اثر کار زراعت یا باغداری ایجاد می شود. در بعضی از نقاط اطراف تهران این حق به نام قراپشک نامیده می شود. در مازندران به نام حق تبرتراشی و حق کارافه نامیده می شود.1ساختمانهای روستایی و سایر اعیان مطابق قانون ثبت قابل ثبت است و در بعضی اسناد ثبتی سند عرصه و اعیان جداگانه و متعلق به دو نفر است.

غارسین به شکل خاص آن در اصطهبانات فارس، در مورد درختان انجیر، که به صورت دیم وجود دارد، پیوند کننده، مالک آن می شود. حقوق زارعانه قابل فروش و از طریق ارث منتقل می شود. صاحب اصلی آن در صورتی که نتواند شخصا بهره برداری نماید، می تواند از طریق کارگر کشاورزی و یا اجازه به دیگری از زمین استفاده نماید. این حق زارعانه مشابه همان حق سرقفلی است که در تجارت به کار می رود. حق ریشه، حق آب و گل، حق نسق زراعی و امثالهم در شهرها و روستاهای ایران به نامهای متفاوت ذکر می شود و تابع عرف و عادت محل است.

بعضی از محصولات کشاورزی پس از کشت، چندین سال قابل بهره برداری است مثل یونجه، نعناع و امثالهم، درختان مثمر و غیر مثمر. در این صورت کشت کننده در صورتی که به عناوین مختلف مجبور به ترک زمین شود، باید حق ریشه او پرداخت شود یا در مورد درختان غرس شده که در صورت ترک اجباری باید حقوق آن پرداخت گردد و درمورد جمله متصرفین قانونی منظور مستاجرین اراضی کشاورزی - زارعین و مستاجرین اراضی موقوفه نیز می باشد.مساله مهم در مورد تصرف قانونی،در کشاورزی و مبادله زمین و واگذاری آن به صورت کتبی یا شفاهی می باشد و به صرف نداشتن اجاره نامه کتبی حق باطل نمی شود و عرف و عادت محل در منازعات کشاورزی به عنوان مستند مورد توجه قرار می گیرد. در قوانین مختلف، درمورد اراضی کشاورزی، به مسأله عرف محل جنبه قانونی داده است و همکاران محترم درمورد رعایت عرف و عادت محل به عنوان قانون عرفی باید توجه لازم را مبذول فرمایند.حق نسق و ریشه و اعیان در قوانین مختلف آمده است که تعدادی از آنها ذکر می شود:

مستندات قانونی: در لایحه قانونی اصلاح لایحه واگذاری و احیاء اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران مصوب 25/6/58 نسق به شرح زیر: نسق، عملکرد عمرانی کسی که به آبادی زمین اقدام کرده تعریف شده است.در لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای برنامه های عمومی عمرانی نظامی دولت مصوب تاریخ۴/11/58 آمده است. تبصره 2- در صورتی که طبق نظر اداره کشاورزی و عمران روستایی محل، زارعین، حقوقی در ملک مورد بحث داشته باشند، حقوق زارعین ذی نفع به تشخیص اداره مذکور از محل ارزش ملک به آنان پرداخت و بقیه در هنگام انجام معامله به مالک پرداخت خواهد شد. چنانچه در ملک مورد معامله ساختمانهای روستایی فاقد سند مالکیت و نیز هر گونه اعیانی و یا حقوقی نظیر حق ریشه، بهای شخم، بذر، کود و سایر زحماتی که زارع برای آماده کردن زمین متحمل شده وجود داشته باشد، بهای اعیان و حقوق متعلق به آنان برابر قراردادهای موجود بین زارع و مالک یا طبق مقررات و عرف محل از طریق توافق یا از سوی کارشناسان تعیین و از محل ارزش کل ملک به ایشان پرداخت و بقیه به مالک پرداخت خواهد شد.

همانطوری که در بالا اشاره شد: هم در عرف و هم در قوانین حق نسق و حقوق زارعانه، حق ریشه و اعیان به رسمیت شناخته شده است: حق الامتیاز: مجموعه سرمایه گذاریهای مادی، معنوی و کاری و خدماتی که یک شخص حقیقی یا حقوقی در محل کاری که عرصه آن متعلق به او نیست انجام می دهد حق الامتیاز بوده و در حقیقت همان حق کسب و پیشه کشاورزی یا دامداری می باشد که با تعریف قانونی نسق هماهنگ است. مجموعه حق زارعانه و حق تصرف که به صورت حق کسب و پیشه کشاورزی می توانیم بنامیم بستگی دارد به عرف محل و اصطلاحات به کار رفته شده که در مناطق مختلف ایران به صورتهای زیر عنوان می شود.

1- حق نسق زراعی،

2- حق کارافه،

3- حق آبادانی،

4- حق تصرف،

5- حق ریشه،

6- حق آب و گل،

7- حق بنه،

8- حق جور،

9-حق تبرتراشی،

10- حق مستأجرین و متصرفین در اراضی کشاورزی کشت و صنعتها، مرغداریها و دامداریها و سایر حرف کشاورزی

11- حق بهره برداری از مزایای قانونی برای متصرفین اراضی کشاورزی نظیر حق تصرف در اراضی کشت موقت هیأتهای هفت نفره، اصلاحات ارضی و غیره

12- حق احداث اعیانی و ساختمانهای روستایی و احداث باغات

13- حق امتیازهای ناشی از تدارک نهادهای کشاورزی نظیر حق امتیاز، چاه آب، تسطیح اراضی، ایجاد نهر و کانال و امتیازهای آب برق و تلفن و غیره

14ـ سایر موارد دیگری که در عرف و عادت و قوانین، ایجاد حق می نماید. در حقیقت ارزش افزوده مجموعه خدمات و کار انجام شده، سرمایه گذاری به کار رفته در زمین که به صورتهای مختلف بالا در زمین انجام می شود، حقوق زارعانه و حق کسب و پیشه کشاورزی نام دارد.

عوامل موثر در ارزیابی حق نسق و ریشه کشاورزی

1- مدت زمان تصرف ملک یا زمان زراعت و غیره

2ـ کیفیت آبادانی زمین محل کار کشاورزی

3-نحوه تقسیم محصول بین مالک و زارع

4- کیفیت و کمیت بکارگیری عواملی نظیر، بذر، کود، وجین، آبیاری و برداشت و سهم هر کدام اعم از متصرف یا مالک

5- حقوق ناشی از قوانین نظیر اصلاحات اراضی، کشت موقت، تصرف و غیره

6- کمیت و کیفیت سرمایه گذاری کشاورز یا متصرف یا مستاجر در محل کار نظیر، تسطیح، خاک برداری، حفره، چاه و غیره و همچنین انجام خدمات مربوط

7- اجاره سالیانه

8- سایر عوامل موثر که با توجه به عرف و عادت و قرارداد طرفین باید مورد توجه قرار گیرد

9- مدیریت و سهم مالک در اداره کشاورزی مزرعه.

۱۰ - بررسی در سوابق وجود یا عدم وجود توافقات گذشته بین مالک و زارع

۱۱ - نقش زارع در حفاظت و نگهداری ملک از تعرضات در طول دوران گذشته حضور زارع در ملک .

۱۲ - موقعیت مکانی ملک و اهمیت منطقه از نظر تولیدات کشاورزی

۱۳ - وضعیت و موقعیت ملک در زمان حاضر با توجه به تحولات سریع سالهای اخیر در امور مربوط به ارزش املاک کشاورزی

۱۴ - نحوه حضور و یا عدم حضور مالک در دوران تصرف ملک توسط زارع و توجه به سایر عوامل موثر حسب مورد .......

بر اساس عوامل ذکر شده حقوق زاراعانه، مستاجرین، متصرفین قانونی و عرفی اراضی کشاورزی متفاوت بوده و با توجه به عوامل ذکر شده به وسیله کارشناس متخصص تعیین و محاسبه می شود.در هر حال حقوق زارعانه بخشی از بهای عرصه و اعیان ملک است.

1ـ ماخذ (کتاب زارع و مالک)

مورد ذیل نیز از سایتها استخراج گردیده است:

· حق ریشه چیست ؟

· در حقوق ایران عقودی بنام مزارعه و مساقات وجود دارد . در این عقود چون زارع ریشه کشت خود را با اجازه مالک در زمین وی ایجاد نموده‌ ، لذا ریشه موجود در زمین متعلق به زارع در نظر گرفته می شود حتی بعداز اتمام عقد ، این ریشه حقی را برای زارع درزمین مالک ایجاد می‌نماید که اصطلاحاً بدان حق ریشه می‌ گویند.

· در اغلب نقاط ایران زارع متصرف زمین به حکم عرف و عادت از بعضی از حقوق تصرف بهره مند است. این حقوق عموما به نام حق ریشه و یا در اصطلاح محلی در آذربایجان جور در بعضی از نقاط اطراف تهران قراپشک در مازندران حق تبر تراشی و کارافه و یا در نقاط مختلف به اسامی مختلفی مثل : حق زارعانه ، حق سرقفلی زراعت ، حق نسق، حق آبادانی ، حق بنه ، حق آب و گل ، حق تصرف ، حق کسب و پیشه زراعی و.......نامیده می شود. این حق زارعانه مشابه همان حق سرقفلی است که در تجارت به کار می رود.

· از نظر قانون و عرف این حق برای صاحبان آن به رسمیت شناخته شده و ضمن اینکه مورد حمایت قوانین جاری کشور می باشد ، قابل به ارث رسیدن به ورثه نیز می باشد .

· زارعی که صاحب حق ریشه است در زمانی که به هردلیل ملک را ترک می نماید ، باید به حق خود برسد . مثلا اگر مالک اقدام به فروش ملک خود نموده و یا اگر ملک باید برای اجرای طرح های دولتی توسط دولت تملک شود و یا به هر دلیل دیگر ... حق ریشه زارع باید ارزیابی شده و به زارع صاحب حق پرداخت گردد . میزان حق ریشه در صورت عدم توافق بین مالک و زارع ، توسط خبرگان یا کارشناسان ارزیابی و تعیین می شود .

· عوامل موثر در ارزیابی حق ریشه کشاورزی :

· فرمول تعریف شده ای برای ارزیابی حق ریشه نداریم و اصولا به نظر نمیرسد ارزیابی حق ریشه فرمول پذیر باشد . تعیین و پرداخت حق ریشه بیشتر از طریق توافق بین زارع و مالک و کسب رضایت از زارع صورت میگیرد ولی در صورتی که کار به قضاوت و محکمه کشیده شود ، کارشناسان با در نظر گرفتن عوامل متعددی که اهم آن شامل موارد ذیل است نسبت به تعیین حق ریشه اقدام می نمایند :

۱- مدت زمان و دوران تصرف ملک توسط زارع یا زمان زراعت و غرس درخت و غیره

۲ ـ کیفیت و چگونگی آبادانی و اقدامات عمرانی زارع در زمین کشاورزی

3 - نحوه تقسیم عرفی محصول بین مالک و زارع در دوران تصرف

4 - کیفیت و کمیت بکارگیری عواملی نظیر، بذر، کود، وجین، آبیاری و برداشت و سهم هر کدام اعم از متصرف یا مالک

5- توجه به حقوق ناشی از قوانین نظیر اصلاحات اراضی، کشت موقت، تصرف و غیره

6- کمیت و کیفیت سرمایه گذاری کشاورز یا متصرف یا مستاجر در محل کار نظیر، تسطیح، خاک برداری، حفره، چاه و غیره و هزینه های انجام خدمات مربوط

7- اجاره سالیانه املاک و عرف اجارات در منطقه

8- عواملی که با توجه به عرف و عادت و قرارداد طرفین باید مورد توجه قرار گیرد

9- مدیریت و سهم مالک در اداره کردن ملک کشاورزی و مزرعه

۱۰ - بررسی در سوابق وجود یا عدم وجود توافقات گذشته بین مالک و زارع

۱۱ - نقش زارع در حفاظت و نگهداری ملک از تعرضات در طول دوران گذشته حضور زارع در ملک .

۱۲ - موقعیت مکانی ملک و اهمیت منطقه از نظر تولیدات کشاورزی

۱۳ - وضعیت و موقعیت ملک در زمان حاضر با توجه به تحولات سریع سالهای اخیر در امور مربوط به ارزش املاک کشاورزی

۱۴ - نحوه حضور و یا عدم حضور مالک در دوران تصرف ملک توسط زارع و توجه به سایر عوامل موثر حسب مورد .......

با توجه به نکات یاد شده و بر اساس تجربیاتی که وجود دارد میزان حق ریشه ای که کارشناسان برای زارع در پرونده های مختلف حسب مورد و با توجه به عوامل فوق الذکر تعیین میکنند بین حداقل ۲۰ درصد و حداکثر ۵۰ درصد از ارزش روز زمین می باشد و بر حسب اینکه چه میزان از عوامل فوق در تعیین حق ریشه دخیل بوده اند میزان حق ریشه نوسان دارد.

از احمدناصر احدکاشانی

· ماخذ (کتاب زارع و مالک))

· نویسنده : مسعود عرفانیان|جمعه 1388/11/09

نکات مهم در نحوه تنظیم 

نظریه کارشناسی 

مقام قضائی به استناد نظر کارشناسی ما حکم میدهد و انتظار دارد که  نظر  کارشناس جامع و کامل و مستدل و صحیح باشد تا بر اساس آن بتواند حکم عادلانه دهد . سعی کنیم بازوئی قوی و مطمئن برای قاضی باشیم . یک نظریه کارشناسی کامل چه ویژگی هائی دارد و به چه نحو باید تنظیم شود ؟ در این مطلب سعی شده در حد توان و آگاهی و تجربه  در اختیار عزیزان کارشناس خصوصا کسانی که جدیدا کارشناس شده اند و کارآموزان محترم قرار داده شود .

۱ - نظرات کارشناسی الزاما باید در سربرگ های چاپی کارشناس باشد . نام و نام خانوادگی کامل-رشته کارشناسی - شماره پروانه  مواردی است که باید در سربرگ وجود داشته باشد . ذکر صلاحیت های کارشناسی و مدارک تحصیلی کارشناس در سربرگ ضرورتی ندارد .

۲ - در پائین  اوراق سربرگ کارشناسي نیز  باید  مشخصاتی مثل : آدرس کامل پستی - شماره های تلفن همراه و ثابت - آدرس پست الکترونیک - آدرس وبلاگ ( در صورت وجود ) درج گردد

۳ - نظرات کارشناسی هیئتی نیز حتی الامکان در سربرگهای مخصوص هیئت های کارشناسی باشد و از درج نظریه در کاغذ عادی بدون سربرگ هیئتی خودداری شود .

۴ - کلیه سربرگ های کارشناسی اعم از انفرادی یا هیئتی باید آراسته به آرم کانون کارشناسان رسمی دادگستری ( با قید استان مربوطه ) باشد

 ۵ -  هر کارشناس باید  دفتر اندیکاتور برای درج مکاتبات وارده و صادره  خود داشته باشد .

 ۶ - نظریه کارشناسی باید شماره و تاریخ و پیوست ( در صورت لزوم ) داشته باشد .

۷ - در نظرات کارشناسی بیش از یک صفحه   ،  شماره  ترتیب صفحات در پائين يا بالاي صفحه حتما درج گردد .

۸ - سعی شود  نظرات کارشناسی تایپی باشد و کارشناسان محترمی که هنوز خود را به ابزار و ادوات نگارش و تایپ کامپیوتری مجهز نکرده اند زودتر اقدام کنند .  تایپی بودن متن با استفاده از فونت های مناسب با فاصله گذاری های لازم  از اطراف کاغذ و رعایت سایز فونت مورد استفاده و در مجموع  زیبایی و شکیل بودن و آراستگی  فرم نظریه کارشناسی.... می تواند تاثیرات مثبت در خواننده ایجاد کند و این امر  خود بخود تبلیغی برای کارشناس محسوب می شود .

۹ - در عنوان نظریه کارشناسی باید  نام دادگاه یا شورای حل اختلاف یا اداره یا شرکت و یا شخص حقیقی یا حقوقی که نظریه کارشناسی خود را خطاب به او می نویسید به طور کامل و صحیح درج شود . مثال : 

 ریاست محترم شعبه  ... دادگاه عمومی شهرستان ....

شورای محترم حل اختلاف حوزه ... شهرستان ....

ریاست محترم دایره حقوقی اداره .....

مدیریت محترم عامل شرکت ....

جناب آقای .....

بطور کلی ادبیات بکار رفته در عنوان نظریه کارشناسی ( و همچنین متن نظریه ) عباراتی توام با احترام باشد . درج عنوان بدون عبارات احترام آمیز دور از فرهنگ اصیل ایرانی است

۱۰ - درج عبارت " سلام علیکم "  یا  "  با سلام و احترام " یا " با تقدیم درود و احترام " در صدر نظریه

۱۱ -  کار  کارشناس ارائه نظریه کارشناسی است و آنچه می نویسد و به دادگاه یا ....  ارائه میدهد  نظریه کارشناسی است نه  گزارش کارشناسی .  عبارت گزارش کارشناسی  چندان با ماهیت وظیفه کارشناسی همخوانی ندارد . گزارش نویسی کار کارشناس نیست  . حتی اگر لازم باشد مقدماتی و شرحی از پرونده و اقدامات نوشته شود در واقع جزئی از نظریه کارشناسی یا مقدمه نظریه کارشناسی است و نمی شود نام گزارش بر آن نهاد  .

۱۲  - چند عبارت پیشنهادی برای شروع نظریه :( بستگی به نوع مخاطب )

=باتقدیم احترام بازگشت به امر کارشناسی محوله  ( به اینجانب  یا  به این هیئت ) در پرونده کلاسه ....

=احتراما در اجرای امر کارشناسی ارجاع شده  ( به اینجانب یا به این هیئت ) در پرونده کلاسه ....

=با احترام بنا به درخواست کتبی شما ....

=با تقدیم احترام بازگشت به نامه شماره ... مورخه ... آن شرکت در مورد  . ...

عبارت بکار رفته در شروع نظریه بسته به شم ادبی کارشناس می تواند از تنوع بسیاری برخوردار باشد .

۱۳  -  پس از عبارت ابتدائی نظریه آنچه ضرورت دارد در پاراگراف اولیه نظریه کارشناسی  آورده شود عبارتند از :  شماره کلاسه پرونده بطور صحیح و کامل  - موضوع کارشناسی بطور خیلی مختصر  -  نام طرفین   -  مشخصات ثبتی و سندی محل مورد نظر    -  تاریخ دادگاه  -  تاریخ  بازدید  -  نام طرفين اصلي حاضر در بازدید  و......( حسب مورد  )

 مثال در مورد پرونده های اختلافی اراضی ملی ...:

احتراما در اجرای امر کارشناسی پرونده کلاسه ....... در خصوص  اختلاف بین اداره منابع طبیعی ... و آقای ... در مورد قسمتی از اراضی پلاک .. فرعی از ... اصلی بخش ..  در  اراضی   موسوم به ....شهرستان ... به مساحت ...( هکتار  یا مترمربع ) به استحضار میرسد که پس از حضور در دادگاه در تاریخ ..... و اطلاع از مفاد پرونده و قرار کارشناسی دادگاه محترم ُ طبق هماهنگی قبلی در تاریخ .....در حضور .....  از محل ارائه شده توسط ..... بازدید نموده و  ضمن معاینه فنی زمین و تطبیق مدارک و نقشه ارائه شده در طبیعت و شنیدن اظهارات و دریافت مدارک و مستندات طرفین ُ متعاقبا بررسی های لازم در مورد سوابق امر و جهات فنی موضوع انجام شد و نتیجه بررسی و نظریه کارشناسی  طبق قرار صادره دادگاه محترم به شرح ذیل به استحضار میرسد .

مثال در مورد پرونده های ارزیابی اراضی :

با تقدیم احترام بازگشت به امر کارشناسی محوله در پرونده کلاسه ..... در خصوص ارزیابی یک قطعه زمین مزروعی ( یا باغ و یا تاسیسات کشاورزی   و یا  .... حسب مورد  )   پلاک فرعی ..... از  پلاک   اصلی   ... بخش   ... در   اراضی   .....  واقع در  آدرس ....... مالکیت ..... به مساحت .... به استحضار میرسد که پس از حضور در دادگاه در تاریخ .... در حضور ...... در تاریخ ...... از محل ارائه شده توسط  .... بازدید نموده و ضمن مطابقت مشخصات سند ثبتی شماره .....  با ملک ارائه شده  ،  بررسی لازم در مورد وضعیت و کیفیت ملک مذکور انجام و نتیجه بررسی و نظریه کارشناسی  طبق قرار صادره دادگاه محترم به شرح ذیل تقدیم میگردد  .

۱۴ - درج نام افراد اصلي ذينفع در پرونده كه  در بازديد حاضر بوده اند  ضروري است .

۱۵ - اطلاع از مفاد كامل قرار صادر دادگاه و توجه به همه نكات مندرج در آن  ضروري است . كارشناس بايد كليه مواردي كه در قرار دادگاه آمده در زمان بازديد و معاينه محل توجه نمايد و به دقت در هر مورد اطلاعات لازم را كسب نمايد تا در  موقع نگارش نظريه خود مواجه با نقص اطلاعات نگردد . به ياد داشته باشيم كه قضات از ما نظر كارشناسي كامل مي خواهند .

۱۶ - شرح مختصر و در عين حال كاملي از مشاهداتي كه كارشناس در روز بازديد از محل مورد نظر داشته است . اين امر براي روشن تر شدن ذهنيت قاضي نسبت به موضوع و اطمينان بيشتر نسبت به نظريه كارشناسي شما مهم است . به ياد داشته باشيم كه آنچه كه ديده ايم بدون كم و كاست بياوريم و از دخل و تصرف در واقعيات بپرهيزيم .

۱۷ - شرحي از اقداماتي كه در روز معاينه محل و اجراي قرار انجام داده ايد .مثال : نقشه خواني ،تطبيق زمين باسند و نقشه   ، تعيين موقعيت يا مساحي زمين با جي پي اس  ،  ترسيم نقشه يا كروكي   ، معاينه اشجار و نوع محصول ، تهيه پروفيل خاك ، نمونه گيري از خاك و آب و ارسال به آزمايشگاه  ، عكس و فيلم كه از محل كارشناسي تهيه نموده ايد و ......لازم به ذکر است که نتایجی که از این اقدامات و بررسی های خود گرفته اید و تاثیری که  در رسیدن به نظر کارشناسی شما داشته اند باید در نظریه کارشناسی درج شوند و همه نتایج را  به نظریه کارشناسی خود پیوست نموده و به مرجع ارجاع دهنده   ارائه دهید .

۱۸ - شرح مختصري از سابقه موضوع كارشناسي (  در صورت ضرورت ) اين مسئله در نظرات كارشناسي كارشناس اول ضروري است ولي در هيئت هاي كارشناسي ضرورتي براي تكرار مطلب نيست . به ياد داشته باشيم كه قاضي بيش از هركس مشرف بر پرونده است و تكرار مطالبي كه قاضي به خوبي از آنها آگاه است ضرورتي ندارد .

۱۹ - ذكر دلايل فني  ، مستندات و جهات و مباني كارشناسي و اينكه از چه راهي و بر اساس چه مباني به اين نظريه رسيده ايم  ضروري است . هرچه مباني و دلايل قوي تري داشته باشيم هم به قاضي اطمينان بيشتري ميدهيم تا حكم عادلانه و صحيح بدهد و هم جلوي ايرادات و بهانه هاي بعدي  طرفين را گرفته ايم تا موجب  اطاله  دادرسي نشود . ضمنا به اين ترتيب  به مرور زمان به عنوان يك كارشناس دقيق و مطمئن در دادگاهها مطرح مي شويم .

۲۰ - نظريه كارشناسي بايد صريح و  صحيح و مستدل و روشن و بدون ابهام باشد . عبارات دو پهلوئي مثل  :   به نظر ميرسد   -  اگر چنين شود  -  در صورتي كه  -  و...... نبايد در نظر كارشناسي ما جائي داشته باشد . به ياد داشته باشيم كه قاضي در قرار خود سوال صريحي را از ما پرسيده و جواب صريحي هم از ما مي خواهد . بلاتكليف گذاشتن قاضي در بين دوراهي اصلا صحيح نيست و دور از شان كارشناسي است . اگر چنانچه مدارك و اطلاعات براي نظريه صريح ناقص است قبلا بايد  آنها را از دادگاه بطور كتبي بخواهيم و سپس اقدام به بررسي و ارائه نظريه كارشناسي خود بنمائيم .

منبع: http://karshenaserooz.blogfa.com/1389/11

ارزیابی اراضی کشاورزی

ارزیابی اراضی کشاورزی و زمین مزروعی و قیمت‌گذاری آن توسط کارشناس رسمی رشته کشاورزی و منابع طبیعی انجام می‌شود.

ارزیابی اراضی کشاورزی با قیمت گذاری زمین کشاورزی

ارزیابی اراضی فرایندی ترکیبی از ارزیابی تولید و متناسب بودن اراضی برای اهداف با کاربری زراعی و باغی هست از زمان‌های بسیار دور بشر عمدتاً اراضی خود را برای اهداف سنتی و اولیه خویش ارزیابی می‌کرده است. از آن به بعد ارزیابی سیر تکامل خود را طی کرده و طی سال‌های متمادی روش‌های جدید، جایگزین روش‌های قبلی شده است سازمان کشاورزی و خواربار ملل (فائو) در سال 1976 میلادی اقدام به تهیه چهارچوبی در ارزیابی اراضی نموده و آن را تحت عنوان نشریه‌ای جمع‌آوری و منتشر ساخت. مطالعات ارزیابی اراضی کشاورزی یا قیمت‌گذاری اراضی کشاورزی در ایران برای اولین بار توسط بنگاه مستقل آبیاری با همکاری ماهلر و دیگر کارشناسان فائو پایه‌گذاری شد.

اراضی کشاورزی یا زمین کشاورزی املاکی هستند که فرایند کشاورزی، باغداری یا تاک‌داری به‌صورت تقریباً مداوم روی آن‌ها انجام می‌گیرد و یا به دلیل شرایط خاص، استعداد بالایی برای کشاورزی داشته باشند در قانون اصلاحات ارضی در ایران، زمین کشاورزی زمینی است که بتوان آن را برای یک یا چند نوع از امور کشاورزی مورداستفاده قرارداد ایران با 761 میلیون هکتار وسعت و بهره‌ مندی از شرایط اقلیمی متفاوت و به‌رغم محدودیت‌های آب ‌و خاک یکی از قطب‌های کشاورزی جهان به شمار می‌رود. از کل مجموع مساحت کشور حدود 23 میلیون هکتار معادل 15 درصد از مجموع مستعد فعالیت‌های کشاورزی است.

نظر به اهمیت امر کارشناسی و تخصصی بودن این موضوع درزمینهٔ ارزیابی اراضی کشاورزی و قیمت‌گذاری آن کارشناسان رسمی دادگستری رشته کشاورزی و منابع طبیعی با در نظر گرفتن عوامل و شاخص‌ها اقدام به ارزیابی اراضی کشاورزی یا قیمت‌گذاری زمین کشاورزی می‌نمایند.

5 مورد از انواع زمین:

• دایر (مشجر، تأسیساتی)
• بایر
• موات
• مزروعی
• باغ

هر زمین کشاورزی تا زمانی که شکل طبیعی خود را حفظ کند و هیچ‌گونه عملیات فیزیکی توسط انسان روی آن صورت نگیرد به آن زمین غیر احیاشده می‌گویند که می‌تواند ملی، مرتعی یا موات باشد اما به‌محض اینکه دخالت فیزیکی از طرف انسان روی آن صورت بگیرد به آن زمین احیاشده می‌گویند که ارزیابی زمین کشاورزی بسته به نوع آن متفاوت می‌باشد.

عوامل مؤثر در ارزیابی ( قیمت گذاری ) اراضی کشاورزی

(باغ، مزروعی) :

• بررسی نوع مالکیت زمین (مشاعی – وقفی – ارثی – و…) و بلامعارض بودن آن.
• توجه به نوع سند مالکیت (سند شش‌دانگ، مبایعه‌نامه رسمی یا عادی، سند مشاعی و…).
• فاصله زمین تا شهر و مرکز بخش و مرکز روستا، هرچه فاصله کمتر باشد ارزش زمین بیشتر هست.
• بررسی امتیازات اراضی کشاورزی و باغات از قبیل برق و گاز و تلفن و در صورت نبودن آن‌ها بررسی شرایط منطقه برای تأمین آن‌ها در آینده.
• ارزیابی و بررسی زمین در نحوه بهره‌مندی از امتیازات و پروانه‌های ادارات دولتی از قبیل (گلخانه – استخر ماهی – دامداری- واحدهای صنعتی کوچک و…).
• بررسی توانمندی زمین در باروری و مرغوبیت خاک و استعداد آن.
• بررسی وضعیت موجود زمین (دایر، بایر، موات).
• کسب اطلاعات در مورد کشت غالب منطقه، عملکرد و ارزش محصول تولیدی.
• بررسی حق ریشه یعنی حقوق کسب و پیشه (درصورتی‌که زمین اجباراً خرید و فروش شود).
• فاصله‌دار بودن زمین از جاده‌های اصلی یا فرعی و مقدار این فاصله که در ارزش زمین مؤثر هست.
• منابع آبی که در اراضی کشاورزی و باغات وجود دارد از قبیل چاه – قنات – چشمه – رودخانه – و … و میزان آب قابل‌ دسترس.
• میزان مساحت زمین و بررسی نسبت آن باارزش زمین ، در واقع قطعات کوچک‌تر در ارزش‌گذاری از ارزش بالاتری برخوردارند.

10مورد از ارزیابی اراضی کشاورزی (باغ، مزروعی) بر اساس کاربری‌های مختلف:

• در مورد باغات میوه بررسی نوع درختان – کیفیت و سالم بودن درختان -سن درختان و میزان بهره‌دهی فعلی و برآورد عمر مفید باقیمانده از درختان.
• در مورد اراضی دیمی، شیب اراضی ، لایه زراعی و میزان بارندگی سالانه منطقه مهم است.
• بررسی استعداد زمین در محصول قابل‌کشت با توجه به اقلیم و آب و جنس خاک و بررسی در تنوع انتخاب محصول یا محدود بودن کشت به ‌طوری‌که هرچه قدر امکان کشت محصولات پردرآمد بیشتر باشد زمین ارزشمندتر خواهد بود.
• بررسی تاریخچه زمین در بهره‌برداری از آن و میزان استفاده‌ای که تاکنون از زمین شده و هزینه‌های تقویت حاصلخیزی خاک.
• ارزیابی و بررسی وضعیت توپوگرافی زمین و مسطح یا غیر مسطح بودن اراضی کشاورزی و در محاسبه هزینه‌های تسطیح در اراضی نامسطح.
• بررسی کیفیت آب ازنظر میزان املاح، شوری و محدودیت کاشت در برخی از محصولات.
• ارزیابی و قیمت‌گذاری با توجه به کاربری فعلی اراضی کشاورزی و بررسی مناسب بودن آن و امکان تغییر احتمالی کاربری در آینده.
• بررسی مکانیزه یا سنتی بودن سطح زیر کشت.
• ارزیابی و بررسی زمین‌هایی با کشت محصولات خاص مثل درختچه‌های زینتی، گل، گیاهان دارویی، روغنی و ادویه که هرچه محصول باارزش‌تر ارزش زمین بالاتر.
• بررسی جنس خاک ازنظر سبکی یا سنگینی، املاح، میزان حاصلخیزی زمین و میزان لایه مفید زراعی آن.

حق ارتفاق در مالکیت اراضی چیست؟

حق ارتفاق یعنی حق شخصی در ملک شخصی دیگر برای نهایت استفاده ازملک خود ، در واقع ارتفاق به معنی مدارا می‌باشد.

کارشناسان رسمی ارزیابی اراضی کشاورزی یا قیمت‌گذاری زمین کشاورزی در تعریف حق ارتفاق می‌گویند: حقی که به‌ واسطه آن صاحب‌ملک به اعتبار مالکیت خود، می‌تواند ازملک دیگری استفاده کند. مثل مسیر عبور آب یا تردد، مثلاً‌ شخصی برای رفتن به ملک خود یا آبیاری آن می‌تواند ازملک دیگری عبور کند. این حق از آثار مالکیت است.

شرایط حق ارتفاق چگونه است؟

• حق ارتفاق اختصاص به ملک دارد و برای صاحب زمین مشخص برقرار می‌شود.
• هر شخصی که صاحب‌ملکی باشد، می‌تواند از حق ارتفاق آن ملک هم استفاده کند.
• حق ارتفاق حقی دائمی و همیشگی هست ( البته در مواردی هم صاحب زمین می‌تواند مدتی محدود برای فردی دیگر در ملک خود حق ارتفاق ایجاد کند).
• حق ارتفاق در دو زمین متصل و کنار هم به وجود می‌آید.
• هیچ‌وقت نمی‌توان حق ارتفاق را جداگانه به شخص دیگری انتقال داد بلکه با زمین منتقل می‌شود.
• حق ارتفاق در دو صورت ایجاد می‌شود با قرارداد بین مالکین مجاور یا به ‌واسطه قانون .

از موارد مهم در ارزیابی و قیمت‌گذاری اراضی کشاورزی و باغات توجه به‌ حق ارتفاق ثبت‌شده در سند مالکیت ملک است. حق ارتفاق بسته به نوع شرایط آن می‌تواند تا حدی تأثیر منفی در ارزش‌گذاری ملک داشته باشد.

منبع: https://irankarshenas.com/122/%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C

بسمـــــــه تعالـــــــــــــی

کارشناسی دادگستری ازجمله رسالت های خداپسندانه ای است که تاعمر باقیست راه برداشت توشه اخروی درآن مهیّا وعرصات فعالیت وخدمت رسانی، پذیرای افراد شایسته میباشد. قانون برای کسی که آن را واجب و مقدّس میشمارد ، راهنمای زندگانی و اصول امانتداریست. علیهذا چون مسئولیت در کارشناسی دادگستری مبتنی بر قانون بوده ، می تواند در صورت ادای برحق ، رضایت ایزد منّان را بر آورده سازد.

كارشناسان رسمي دادگستری در کلیه نظام های حقوقی از یاوران و همكاران دستگاه قضايي به شمار مي روند و خود را بازوی قوّت مجری قانون می دانند. اين افراد اگرچه از نظر شغلي و درآمدي، وابسته به دولت يا سيستم قضايي نيستند و کار کارشناسی برایشان به عنوان شغل رسمی به حساب نمی آید اما در این راه با کمک رسانی در پرونده های حقوقی و کیفری و دست راست قاضی بودن ، هم صاحب اجرت معنوی می شوند و هم از راه حلال، و اخذ حق کارشناسی ، به نوعی کمک هزینه ی زندگی دست مییابند.

موفقیت در امور کارشناسی دادگستری تنها منوط بر قبولی درآزمون نیست و باید در طول این راه قدم های استوار را با اشتیاق وعشق برداشت و از هیچ سعی و تلاشی در جهت رسیدن به حصول مطمئن، مضایقه ننمود. یک کارشناس رسمی دادگستری از ابتدای ورود به این مسئولیت تا آخرعمر درگیر برخی مسائل پیچیده ی قضایی در پرونده ها می شود که انتظار می رود با افزایش تجارب و معلومات به روز خویش ، به رسالت خود به نحو احسن عمل نماید. لذا امانتداری،صداقت، قانع بودن به همان مبلغ حق کارشناسی قانونی ، دقت در عمل ، سرعت در عمل ، احساس مسئولیت ، رعایت اخلاق کارشناسی و رعایت عدالت و انصاف از جمله مواردی است که یک کارشناس ملزم به رعایت آن می باشد. بنابراین  نباید از اینکه آگاهی بر علوم روز، یک کارشناس را برای کسب تجارب جدید یاری می بخشد، غافل ماند.

کار کارشناسی در پرونده های قضایی، جهت شفاف سازی حقیقت پرونده بسیار مهمتر جلوه میکند و نقش كارشناسان در پيشگيري از طرح دعاوي ، ارشاد و مشاوره اصحاب دعوي و تلاش جهت ايجاد صلح و سازش ميان آنان را نمی توان از نظر دور داشت.لذا از آثار مهم حضور كارشناسان در دعاوي مي توان به احقاق حقوق اصحاب دعوي، كمك به قضات در كشف حقيقت و تسريع در رسيدگي هاي قضايي اشاره نمود. كارشناسان رسمي دادگستري به عنوان افرادي متخصص كه داراي صلاحيت هاي اخلاقي هستند، و از قوانين و مقررات نيز آگاهي دارند، مي توانند به عنوان داور در امور فني و تخصصي مورد استفاده قرار گيرند.

اکنون که حضور کارشناس در برخی پرونده های قضایی ضرورت می نماید و بر این اساس جهت جذب کارشناس رسمی دادگستری از طریق برگزاری آزمون اقدام شده است، اینجانب بسیار مفتخر و شاکر به خدای دادگر و دادگسترم که در این آزمون و گزینش قانونی و کشوری، نمره قبولی دریافت داشته و به مرحله ی  دریافت پروانه ارتقاء یافته ام. امیدوارم با بهره گیری از تجارب دوستان و اساتید مجرّب و مسئولین معزز و با کسب علم و تجربه درعملیات کارشناسی، بیشترین فایده را به شرط رعایت امانت داری در دستگاه قضایی داشته باشم.

پیش گفتارم را با غـزلی کـــه در مورخه  1391 هجری شمسی  بــه مقام محترم کارشناسان رسمی دادگستری تقدیم داشته ام ، پایـان می بخشم:

احیای حق

اگــــــــر  می گویـم  از  انـصاف  حتماً  جای  حقّی  هست

وَ گــــر  خشنـودم  از  کـاری  در آن  احیـای  حقّی هست

خــدا را  نـاظــــــــــــر اعمـال  در کــلّ  جهــان  دیـــــدم

خـــــدا  را  آنـچنـان  دیـــــدم  که  او جویای  حقّی هست

صداقتـهــــای  جــاری  را  ز مــوج ِ عـــشق  بـایـد جست

کـــه  یـک  رویش  همیشه   بـر  لب  دریــای  حقّی هست

دلا  رو کـــن  بــه  سویی کــــه  در آنـجا  نـورهــا بینی!

و  نفعی  را  ستان  که   در  پی اش  سودای  حقّی  هست

دلـــم را  بستـــــه ام  بــــر خـالـــق ِ  دیـــروز و امـروزم

بـدان  امّیـــد  کــــه   روشنتریـن  فــــردای  حقّــی  هست

ز سیـل  اشک  مظلومـان   و   ســوز  ِ  آه   مــی تـرســم

و  خوشحالم   بـه  رنـجی   کـه   در آن  ابقای  حقّی  هست

ابوالفضل عظیمی بلویردی ( دادا بیلوردی )

1398 – 1399

Powered By
  BLOGFA.COM